Jak prawidłowo wykonać ekg i uniknąć błędów w zapisie?
Co to jest EKG i dlaczego poprawna technika jest ważna?
EKG czyli elektrokardiografia, to badanie rejestrujące zmiany napięcia elektrycznego generowanego przez serce. Standardowy zapis 12-odprowadzeniowy, wykorzystujący 10 elektrod, pozwala ocenić aktywność serca z różnych perspektyw. Jednak poprawność wyniku zależy nie tylko od pracy serca, ale w dużej mierze od prawidłowego położenia elektrod, dobrej jakości kontaktu ze skórą, właściwego ułożenia pacjenta oraz odpowiednich ustawień aparatu. Błędy w tych elementach mogą prowadzić do zafałszowania zapisu, co skutkuje błędną interpretacją, a nawet pozornym obrazem zawału serca.
Dlatego wykonanie EKG wymaga przeszkolonego personelu, który regularnie odświeża swoje umiejętności i stosuje się do obowiązujących standardów.
Jak przygotować pacjenta do badania EKG?
Przed rozpoczęciem badania niezwykle ważne jest wyjaśnienie przebiegu badania pacjentowi oraz potwierdzenie jego tożsamości. Należy zadbać o prywatność i komfort osoby badanej. W standardowym zapisie pacjent powinien leżeć na plecach, z rozluźnionymi rękami, bez krzyżowania nóg i pozostawać nieruchomy. Niektóre procedury dopuszczają pozycję półleżącą, jednak zawsze najlepiej stosować się do lokalnych wytycznych.
Skóra w miejscach przyklejenia elektrod musi być sucha, czysta i wolna od kremów, olejków czy pudru, które mogą zaburzać przewodzenie sygnału. W razie potrzeby należy skrócić owłosienie, a skórę delikatnie oczyścić lub przetrzeć materiałem ściernym, aby poprawić kontakt elektrod ze skórą.
Gdzie i jak umieścić elektrody podczas EKG?
W standardowym 12-odprowadzeniowym EKG wykorzystuje się 10 elektrod: cztery kończynowe i sześć przedsercowych. Elektrody kończynowe umieszcza się na kończynach, zazwyczaj na przedramionach i podudziach, możliwie blisko nadgarstków i kostek. Ważne jest, aby ich nie przenosić na tułów, ponieważ zmienia to wygląd zapisu i może utrudnić interpretację.
Elektrody przedsercowe (V1–V6) powinny być umieszczone w ściśle określonych punktach klatki piersiowej, wyznaczanych palpacyjnie na podstawie przestrzeni międzyżebrowych. Ich prawidłowe rozmieszczenie ma kluczowe znaczenie dla jakości zapisu:
- V1: czwarte międzyżebrze przy prawym brzegu mostka
- V2: czwarte międzyżebrze przy lewym brzegu mostka
- V4: piąte międzyżebrze w linii środkowo-obojczykowej
- V3: w połowie odległości między V2 i V4
- V5: na wysokości V4, w lewej linii pachowej przedniej
- V6: na tej samej wysokości, w lewej linii pachowej środkowej
Kolejność lokalizowania elektrod, zaczynając od V4, a następnie V3, pozwala ograniczyć błędy. Elektrody V5 i V6 muszą znajdować się na poziomie V4 — umieszczenie ich wyżej lub niżej może zniekształcić zapis i utrudnić diagnozę.
Jak uniknąć najczęstszych błędów podczas wykonania EKG?
Do najczęstszych błędów należą zamiana elektrod kończynowych, błędne położenie elektrod V1–V6 oraz przyklejanie ich na ubraniu lub nieprzygotowanej skórze. Niewłaściwe umieszczenie elektrod może naśladować zmiany chorobowe lub maskować prawdziwe patologie.
Przed przyklejeniem elektrod należy odsłonić odpowiednie miejsca, jednocześnie dbając o komfort i intymność pacjenta. Nie powinno się nakładać elektrod na podrażnioną skórę, blizny ani na miejsca o dużym ruchu mięśni, jeśli jest możliwość wyboru innych punktów.
Przewody należy podłączyć do właściwych elektrod i ułożyć tak, aby minimalizować pociąganie i zakłócenia. Drżenie, ruch pacjenta lub napięcie mięśni generują artefakty, które utrudniają ocenę zapisu.
Po wykonaniu badania ważne jest sprawdzenie czytelności zapisu oraz potwierdzenie, że oznaczenia prędkości papieru i czułości aparatu są widoczne. Standardowe ustawienia to prędkość 25 mm/s i czułość 10 mm/mV, chyba że wskazano inaczej.
Jakie są standardy i kierunki rozwoju w wykonywaniu EKG?
Współczesny rozwój elektrokardiografii koncentruje się na standaryzacji procedur, szkoleniu personelu oraz upowszechnianiu urządzeń przenośnych i zdalnych zapisów EKG. Mimo to, nie zastępują one prawidłowo wykonanego, diagnostycznego EKG 12-odprowadzeniowego, które pozostaje złotym standardem w diagnostyce kardiologicznej.
Regularne szkolenia i odświeżanie kompetencji personelu mają kluczowe znaczenie dla utrzymania wysokiej jakości badań i minimalizowania błędów technicznych, które mogłyby prowadzić do nieprawidłowej interpretacji wyników.
Wykorzystane materiały
- https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/circulationaha.106.180200
- https://www.nhsbsa.nhs.uk/sites/default/files/2018-01/Adult%20ECG%20Electrodes%20-%20Final%20Report%20(V1.0)%20Published%2001.2018.pdf
- https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/electrocardiogram/
- https://med.uwu.ac.lk/wp-content/uploads/2026/06/SOP-ecg.pdf
- https://www.rightdecisions.scot.nhs.uk/nhs-borders-clinical-guidelines/cardiology/12-lead-ecg/